کدخوانی ماژول تریستور و دیود-تریستور: SKKD، SKKH و SKKT یعنی چه؟
زمان مطالعه: در حال محاسبه...
کپی لینک
واتساپ
تلگرام
ایتا
بله
فهرست مطالب
• حرف چهارم شمارهٔ فنی می‌گوید داخلش چیست: D یعنی دو دیود، H یعنی یک دیود و یک تریستور، T یعنی دو تریستور. ساده‌ترین راه تشخیص از روی ظاهر، شمردن سیم‌های گیت است.
• عدد بعد از اسلش ضرب در صد، کلاس ولتاژ است. در SKKH 106/12 E عدد ۱۲ یعنی ۱۲۰۰ ولت و ۱۰۶ کلاس جریان.
• هر ماژول یک شاخهٔ پل است: دو ماژول برای پل تک‌فاز و سه ماژول برای پل سه‌فاز.
ماژول تریستور یا تریستور دوبل چیست؟
ماژول تریستور بسته‌ای است که دو قطعهٔ قدرت را روی یک پایهٔ فلزی عایق کنار هم جا داده و یک شاخهٔ کامل پل یکسوساز را می‌سازد. در بازار ایران «تریستور دوبل» هم گفته می‌شود، چون دو قطعه داخلش هست.
نکته‌ای که «دوبل» نمی‌گوید: آن دو قطعه چه هستند. ممکن است دو تریستور باشند، یا یک تریستور و یک دیود، یا دو دیود. تشخیص این سه از روی شمارهٔ فنی، موضوع این مقاله است.
تعریف، ساختار و طرز کار خود قطعه در مقالهٔ «تریستور چیست» توضیح داده شده است.
تفاوت بدنه‌های دیسکی، پیچی و ماژولی و انواع قطعه را در راهنمای انواع تریستور بخوانید.
کدخوانی شمارهٔ فنی ماژول
سه حرف اول خانوادهٔ بسته است، حرف چهارم پیکربندی داخلی، عدد اول کلاس جریان و عدد بعد از اسلش کلاس ولتاژ بر حسب صد ولت.
| بخش کد | معنی | در مثال SKKH 106/12 E |
|---|---|---|
| SKK | خانوادهٔ SEMIPACK سمیکرون | ماژول SEMIPACK |
| حرف چهارم | پیکربندی داخلی — D یا H یا T | H یعنی یک دیود و یک تریستور |
| عدد اول | کلاس جریان ماژول | ۱۰۶ |
| عدد بعد از اسلش | کلاس ولتاژ ضرب در صد | ۱۲ یعنی ۱۲۰۰ ولت |
| حرف انتهایی | پسوند سری | E — [نیازمند تأیید از کاتالوگ سازنده] |
حرف چهارم: پیکربندی داخلی
مهمترین حرف کل کد. تنها حرفی که اگر اشتباه بخوانید، قطعهٔ جایگزین جا می‌افتد و پیچ‌ها می‌خورند، ولی مدار کار نمی‌کند.
| حرف | داخل ماژول | شاخهٔ پلی که می‌سازد | تعداد سیم گیت |
|---|---|---|---|
| D | دو دیود | کنترل‌نشده | صفر |
| H | یک تریستور و یک دیود | نیمه‌کنترل‌شده | یکی |
| T | دو تریستور | تمام‌کنترل‌شده | دوتا |
ساده‌ترین راه تشخیص از روی ظاهر: سیم‌های گیت را بشمارید. بدون سیم گیت یعنی D، یک سیم یعنی H، دو سیم یعنی T.
تفاوت رفتاری این سه نوع پل و اینکه هر کدام چه ولتاژ خروجی‌ای می‌دهند، در بخش ماژول‌های پل کنترل شدهٔ مقالهٔ انواع پل دیود توضیح داده شده است.
عددها: کلاس جریان و کلاس ولتاژ
عدد اول کلاس جریان ماژول است و عدد بعد از اسلش کلاس ولتاژ بر حسب صد ولت: ۱۲ یعنی ۱۲۰۰ ولت، ۱۶ یعنی ۱۶۰۰ و ۲۲ یعنی ۲۲۰۰.
یک هشدار دربارهٔ عدد جریان: این یک کلاس است، نه جریانی که در هر شرایطی می‌گیرید. جریان واقعی مجاز در دیتاشیت و همیشه همراه با یک دمای بدنهٔ مشخص اعلام می‌شود، جدول پایین‌تر این را با عدد نشان می‌دهد.
چهار مثال واقعی
- SKKT 26/12 E — دو تریستور، کلاس جریان ۲۶، ولتاژ ۱۲۰۰ ولت
- SKKH 106/12 E — یک تریستور و یک دیود، کلاس جریان ۱۰۶، ولتاژ ۱۲۰۰ ولت
- SKKD 81/16 — دو دیود، کلاس جریان ۸۱، ولتاژ ۱۶۰۰ ولت
- SKKH 280/22 E — یک تریستور و یک دیود، کلاس جریان ۲۸۰، ولتاژ ۲۲۰۰ ولت
سازندگان دیگر کد گذاری خودشان را دارند. منطق کلی همین سه جزء است، پیکربندی، جریان، ولتاژ. ولی ترتیب و حروف را باید از کاتالوگ همان سازنده گرفت.
تلهٔ رایج: SKKH و SKKT از بیرون یکسان‌اند
این دو در بستهٔ مشابه و با ابعاد نزدیک عرضه می‌شوند. اگر ماژول سوخته SKKH بوده و SKKT سفارش بدهید، قطعه جا می‌افتد ولی مدار کار نمی‌کند، چون مدار فرمان شما برای یک گیت ساخته شده و قطعهٔ جدید دو گیت دارد.
پیش از سفارش، کد کامل را از روی خود قطعه بخوانید. اگر کد سوخته و ناخواناست، از روی تعداد سیم‌های گیت یا از روی نقشهٔ تابلو تشخیص دهید.
روش تست ماژول و تریستور دوبل در راهنمای تست تریستور آمده است.
برای یک پل چند ماژول لازم است؟
هر ماژول یک شاخهٔ پل است. پس برای پل تک‌فاز دو ماژول و برای پل سه‌فاز سه ماژول لازم دارید.
| نوع پل | تعداد ماژول | تعداد قطعهٔ قدرت | با کدام ماژول |
|---|---|---|---|
| تک‌فاز کنترل‌نشده | ۲ | ۴ دیود | دو عدد SKKD |
| تک‌فاز نیمه‌کنترل‌شده | ۲ | ۲ تریستور و ۲ دیود | دو عدد SKKH |
| تک‌فاز تمام‌کنترل‌شده | ۲ | ۴ تریستور | دو عدد SKKT |
| سه‌فاز کنترل‌نشده | ۳ | ۶ دیود | سه عدد SKKD |
| سه‌فاز نیمه‌کنترل‌شده | ۳ | ۳ تریستور و ۳ دیود | سه عدد SKKH |
| سه‌فاز تمام‌کنترل‌شده | ۳ | ۶ تریستور | سه عدد SKKT |
کاربرد عملی در تعویض: اگر روی تابلو سه ماژول هم‌شکل کنار هم دیدید، با یک پل سه‌فاز طرف هستید و بهتر است هر سه را با هم و از یک سری تعویض کنید.
سه ماژول واقعی، کنار هم
جدول زیر نشان می‌دهد اعداد یک ماژول در دیتاشیت چه شکلی‌اند و چرا عدد جریان بدون شرط دمایی معنا ندارد.
| پارامتر | SKKT 26 (دو تریستور) | SKKD 46 (دو دیود) | SKKD 81 (دو دیود) |
|---|---|---|---|
| بستهٔ فیزیکی | SEMIPACK 1 | SEMIPACK 1 | SEMIPACK 1 |
| بازهٔ ولتاژ مجاز | ۵۰۰ تا ۱۷۰۰ ولت | ۴۰۰ تا ۱۶۰۰ ولت | ۴۰۰ تا ۲۲۰۰ ولت |
| جریان متوسط و شرط دمایی | ۳۲ آمپر در دمای بدنهٔ ۶۸ درجه | ۵۷ آمپر در دمای بدنهٔ ۷۱ درجه | ۹۰ آمپر در دمای بدنهٔ ۸۰ درجه |
| جریان ضربه (۱۰ میلی‌ثانیه) | ۵۵۰ و ۴۸۰ آمپر | ۷۰۰ و ۶۰۰ آمپر | ۲۰۰۰ و ۱۷۵۰ آمپر |
| مقاومت حرارتی پیوند-بدنه | ۰٫۹ هر تریستور · ۰٫۴۵ کل ماژول | ۰٫۶ هر دیود · ۰٫۳ کل ماژول | ۰٫۴ هر دیود · ۰٫۲ کل ماژول |
دو نکته: هر عدد جریان یک دمای بدنه کنارش دارد، اگر هیت‌سینک شما بدنه را در آن دما نگه ندارد، آن عدد در دسترس شما نیست. و مقاومت حرارتی کل ماژول دقیقاً نصف مقاومت هر قطعه است، چون دو قطعه یک بدنهٔ مشترک دارند.
روش کلی خواندن دیتاشیت و معیار انتخاب و تعویض در راهنمای تریستور آمده است.
دو نکتهٔ نصب که فقط مخصوص ماژول است
اصول کلی نصب و خنک‌کاری تریستور، تمیزی سطح، خمیر حرارتی، هیت‌سینک در بخش نصب و هیت‌سینکِ مقالهٔ علت سوختن تریستور آمده و اینجا تکرار نمی‌شود. این بخش فقط دو چیزی را می‌گوید که مخصوص بستهٔ ماژولی است.
۱) گشتاور بستن مشخص است، نه سلیقه‌ای. سمیکرون برای بستن SEMIPACK 1 روی هیت‌سینک گشتاور ۵ نیوتن‌متر با تلورانس ±۱۵ درصد اعلام می‌کند. پیچ‌ها باید با گشتاورسنج و به‌صورت متقاطع سفت شوند. گشتاور ترمینال‌های برق عدد جداگانه‌ای دارد که در دیتاشیت آمده است.
۲) پایهٔ ماژول عایق است، پس چند ماژول روی یک هیت‌سینک می‌نشینند. سمیکرون برای SEMIPACK 1 ولتاژ ایزولاسیون ۳۶۰۰ ولت در یک ثانیه و ۳۰۰۰ ولت در یک دقیقه اعلام می‌کند. نتیجهٔ عملی: سه ماژول یک پل سه‌فاز روی یک هیت‌سینک مشترک و بدون واشر عایق بسته می‌شوند، کاری که با قطعات پیچی و دیسکی که بدنه‌شان برق‌دار است ممکن نیست.
دیتاشیت سمیکرون جنس این پایه را سرامیک اکسید آلومینیوم روی یک پایهٔ فلزی معرفی می‌کند؛ همین لایه هم‌زمان عایق برق و هادی گرماست.
جمع‌بندی
سه چیز را پیش از سفارش ماژول بدانید:
- پیکربندی: حرف چهارم کد: D دو دیود، H دیود و تریستور، T دو تریستور. تنها حرفی که اگر اشتباه بگیرید، مدار کار نمی‌کند.
- کلاس ولتاژ: عدد بعد از اسلش ضرب در صد.
- تعداد: هر ماژول یک شاخهٔ پل: دو تا برای تک‌فاز، سه تا برای سه‌فاز.
سوالات متداول
پاسخ مهمترین سوالات فنی و کاربردی درباره کدخوانی ماژول تریستور و دیود-تریستور را در ادامه بخوانید.
ماژول تریستور یا تریستور دوبل چیست؟
بسته‌ای صنعتی که دو قطعهٔ قدرت را روی یک پایهٔ فلزی عایق کنار هم جا داده و یک شاخهٔ کامل پل یکسوساز می‌سازد. نام «دوبل» فقط می‌گوید دو قطعه داخلش هست، نه اینکه آن دو قطعه دیود هستند یا تریستور.
حرف چهارم شمارهٔ فنی ماژول یعنی چه؟
پیکربندی داخل ماژول را مشخص می‌کند: D برای دو دیود، H برای یک دیود و یک تریستور، T برای دو تریستور. ساده‌ترین راه تشخیص از روی ظاهر، شمردن سیم‌های گیت است، صفر، یکی یا دوتا.
تفاوت SKKD و SKKH و SKKT چیست؟
SKKD دو دیود دارد، SKKH یک تریستور و یک دیود، و SKKT دو تریستور. این سه به‌ترتیب شاخهٔ پل کنترل نشده، نیمه کنترل شده و تمام کنترل شده می‌سازند. از بیرون مشابه‌اند ولی مدار فرمانشان یکی نیست.
عدد بعد از اسلش در کد ماژول یعنی چه؟
کلاس ولتاژ بر حسب صد ولت. در SKKH 106/12 E عدد ۱۲ یعنی ۱۲۰۰ ولت. عدد اول یعنی ۱۰۶ کلاس جریان است، ولی جریان واقعی مجاز همیشه همراه با یک دمای بدنهٔ مشخص در دیتاشیت اعلام می‌شود.
برای یک پل سه‌فاز چند ماژول لازم است؟
سه ماژول، چون هر ماژول یک شاخهٔ پل است. برای پل تک‌فاز دو ماژول کافی است. اگر یک پل سه‌فاز را تعویض می‌کنید، بهتر است هر سه ماژول با هم و از یک سری عوض شوند تا بار متعادل تقسیم شود.
گشتاور بستن ماژول تریستور چقدر است؟
سمیکرون برای بستن ماژول SEMIPACK 1 روی هیت‌سینک گشتاور ۵ نیوتن‌متر با تلورانس ±۱۵ درصد اعلام می‌کند. پیچ‌ها باید با گشتاورسنج و به‌صورت متقاطع سفت شوند. گشتاور ترمینال‌های برق جداگانه در دیتاشیت آمده است.
Infineon
Fuji Electric
Semikron
Mitsubishi Electric
Vincotech
Toshiba
Fairchild Semiconductor
Sanken Electric
IXYS
Sanyo
Starpower
LS Electric
