تست تریستور: روش تست با مولتی‌متر، لامپ و تست تریستورهای دیسکی و دوبل

زمان مطالعه: در حال محاسبه...

خلاصه‌ی این مقاله با هوش مصنوعی:

• تست مولتی‌متر (اهم‌متر) سریع است و قطعهٔ آشکارا خراب را پیدا می‌کند: در تریستور سالم فقط بین گیت و کاتد (پراب قرمز روی گیت) هدایت دیده می‌شود و بقیهٔ جهت‌ها باز (Open) هستند.
• طبق All About Circuits، تریستوری که در تست اهم‌متر سالم نشان می‌دهد ممکن است همچنان خراب باشد؛ تنها راه تست واقعی، اعمال جریان بار است.
• تست با لامپ (زیر بار): با منبع DC، یک لامپ به‌عنوان بار و یک کلید فشاری روی گیت، روشن‌ شدن، قفل‌ شدن و خاموش‌ شدن تریستور را می‌بینید.
• در تریستورهای قدرت، مقاومت داخلی گیت-کاتد می‌تواند در هر دو جهت هدایت نشان دهد. تریستور دیسکی برای تست زیر بار باید پرس شود.
• در ماژول دوبل یا دیود-تریستور، هر عنصر را طبق شکل پایه‌ بندی دیتاشیت جداگانه تست کنید.

تست تریستور در دو سطح انجام می‌شود: تست سریع با مولتی‌ متر برای پیدا کردن قطعهٔ کوتاه‌ شده یا قطع، و تست زیر بار با منبع و لامپ برای اطمینان از روشن‌ شدن و قفل‌ شدن. تست مولتی‌متر به‌ تنهایی سلامت کامل قطعه را ثابت نمی‌کند. در این راهنما نحوه تست تریستور با هر دو روش، و نکات تست تریستورهای صنعتی، دیسکی، دوبل و تست روی دستگاه را توضیح می‌دهیم.

اگر با ساختار و پایه‌های این قطعه آشنا نیستید، ابتدا تریستور چیست را بخوانید.

قبل از تست تریستور چه چیزهایی را آماده کنیم؟

پیش از هر آزمایش تریستور، دستگاه را بی‌ برق کنید، خازن‌ها را تخلیه کنید و پایه‌های آند، کاتد و گیت را از دیتاشیت شناسایی کنید.

ایمنی: Littelfuse در اپلیکیشن‌نوت AN1006 دربارهٔ خطر برق‌گرفتگی کشنده در تجهیزات تست هشدار می‌دهد و تأکید می‌کند ولتاژ تست نباید از VDRM و VRRM قطعه بیشتر شود.
پایه‌بندی: شمارهٔ روی بدنه را بخوانید و شکل پایه‌بندی را در دیتاشیت ببینید. حدس‌زدن پایه‌ها یعنی نتیجهٔ اشتباه.
ابزار: مولتی‌متر دیجیتال با حالت اهم و دیود؛ برای تست زیر بار، منبع DC، لامپ و کلید فشاری.
دیتاشیت: مقادیر IGT، IL، IH و VDRM را یادداشت کنید؛ در تست زیر بار لازم‌اند.

کدام روش تست تریستور را انتخاب کنیم؟

برای غربالگری سریع مولتی‌متر کافی است؛ برای اطمینان از سلامت، تست زیر بار لازم است؛ برای اندازه‌گیری دقیق پارامترها، کرو تریسر.

روش	چه چیزی را نشان می‌دهد	چه چیزی را ثابت نمی‌کند	منبع
مولتی‌متر / اهم‌متر	شورت آند-کاتد، قطع اتصال گیت-کاتد، شناسایی پایه‌ها	قفل‌شدن، جریان نگهداری، تحمل ولتاژ	All About Circuits
تست زیر بار (منبع DC + لامپ)	روشن‌شدن با گیت، روشن‌ماندن پس از قطع گیت، خاموش‌شدن با قطع جریان	تحمل ولتاژ نامی و مقادیر دقیق	All About Circuits
کرو تریسر	VDRM، VRRM، IDRM، IRRM، VTM، IGT، VGT و IH	—	Littelfuse AN1006

تست تریستور با مولتی‌متر (اهم‌متر): مراحل و خوانش‌ها

در تریستور سالم، مولتی‌متر فقط وقتی پراب قرمز روی گیت و پراب مشکی روی کاتد است هدایت نشان می‌دهد و همهٔ اندازه‌گیری‌های دیگر باز (Open) هستند. این معیار از فصل تریستور کتاب All About Circuits است.

روش تست تریستور با اهم‌متر یا حالت دیود

آند-کاتد، جهت اول: پراب قرمز روی آند و مشکی روی کاتد. انتظار: باز.
آند-کاتد، جهت دوم: پراب‌ها را جابه‌جا کنید. انتظار: باز.
گیت-کاتد: پراب قرمز روی گیت و مشکی روی کاتد. انتظار: هدایت، مشابه یک پیوند PN.
گیت-کاتد معکوس: پراب‌ها را جابه‌جا کنید. انتظار در تریستور معمولی: باز. (استثنا را در بخش تریستورهای قدرت ببینید.)
آند-گیت: در هر دو جهت. انتظار: باز.

خوانش	تفسیر
آند-کاتد در یک یا هر دو جهت هدایت یا نزدیک صفر	نشانهٔ شورت؛ تریستور خراب است
گیت-کاتد در هیچ جهتی هدایت ندارد	نشانهٔ قطع مسیر گیت؛ تریستور مشکوک به خرابی است
گیت-کاتد در هر دو جهت هدایت دارد	یا مقاومت داخلی گیت-کاتد دارد (در برخی SCRها، طبق All About Circuits) یا خراب است؛ با دیتاشیت چک کنید
همهٔ خوانش‌ها مطابق انتظار	از تست اولیه گذشته است؛ هنوز سالم بودن کامل ثابت نشده

محدودیت مهم: All About Circuits صریحاً می‌گوید تریستور ممکن است در تست اهم‌متر سالم به نظر برسد و در عین حال معیوب باشد. قفل‌شدن نیاز دارد جریان آند به جریان قفل (IL) برسد. پس اگر جریان تست مولتی‌متر شما کمتر از IL دیتاشیت است، روشن‌ماندن را با مولتی‌متر نمی‌توانید بسنجید. جریان تست را از دفترچهٔ مولتی‌متر بخوانید.

تست تریستور با لامپ: تست زیر بار چگونه انجام می‌شود؟

در تست زیر بار، تریستور با یک منبع DC و یک لامپ سری بسته می‌شود؛ با فشردن کلید گیت، لامپ باید روشن شود و پس از رهاکردن کلید روشن بماند. این همان مدار آزمایشی All About Circuits است که از یک منبع DC و دو کلید فشاری استفاده می‌کند.

مدار را ببندید: قطب مثبت منبع ← لامپ ← آند؛ کاتد ← کلید فشاری «قطع» (نرمال‌بسته) ← قطب منفی.
مسیر گیت: کلید فشاری «وصل» (نرمال‌باز) بین آند و گیت، همراه با مقاومت محدودکنندهٔ جریان گیت.
روشن‌کردن: کلید «وصل» را لحظه‌ای فشار دهید. انتظار: لامپ روشن می‌شود.
قفل‌شدن: کلید را رها کنید. انتظار: لامپ روشن می‌ماند.
خاموش‌کردن: کلید «قطع» را فشار دهید تا جریان قطع شود. انتظار: لامپ خاموش می‌شود و بعد از رهاکردن کلید خاموش می‌ماند.

انتخاب قطعات مدار (خطای رایج همین‌جاست):

ولتاژ منبع باید کمتر از VDRM و VRRM تریستور باشد (هشدار Littelfuse AN1006).
جریان لامپ باید از جریان قفل (IL) دیتاشیت بیشتر باشد. اگر لامپ پس از رهاکردن کلید خاموش شد، ابتدا بررسی کنید جریان لامپ کمتر از IL نباشد، بعد قطعه را خراب بدانید.
مقاومت گیت باید جریانی بیشتر از IGT و کمتر از حد مجاز گیت در دیتاشیت بدهد.

تست گرم تریستور یعنی چه؟

«تست گرم» در زبان تعمیرکاران به تست تریستور زیر ولتاژ و جریان گفته می‌شود، در برابر «تست سرد» با مولتی‌متر روی قطعهٔ بی‌برق. تست با لامپ ساده‌ترین شکل تست گرم است. اندازه‌گیری دقیق پارامترها با کرو تریسر انجام می‌شود. Littelfuse مدت هر تست با کرو تریسر را به حداکثر ۱۵ ثانیه محدود می‌کند.

تست تریستورهای صنعتی و قدرت چه تفاوتی دارد؟

اصل تست تریستور صنعتی همان است؛ ولی جریان قفل بالاتر، مقاومت داخلی گیت-کاتد و نحوهٔ نصب، روش و تفسیر را تغییر می‌دهند.

مقاومت گیت-کاتد: طبق All About Circuits، برخی SCRهای بزرگ‌تر مقاومت داخلی بین گیت و کاتد دارند تا حساسیت به روشن‌شدن کاذب کم شود. این قطعات در هر دو جهت گیت-کاتد هدایت نشان می‌دهند و این نشانهٔ خرابی نیست.
جریان تست: تست زیر بار تریستور قدرت به منبعی نیاز دارد که جریان لازم برای قفل‌شدن همان قطعه را بدهد.
تست تریستور سمیکرون و برندهای دیگر: روش به برند وابسته نیست؛ مقادیر IGT، IL و VDRM را از دیتاشیت همان شماره‌پارت بخوانید.

نحوه تست تریستور دیسکی (بشقابی)

تست مولتی‌متر تریستور دیسکی مثل بقیه است؛ برای تست زیر بار، قطعه باید بین دو صفحه پرس شود. طبق Littelfuse، نصب تریستور دیسکی به نیروی ۱ تا ۱٫۵ کیلونیوتن بر سانتی‌متر مربع نیاز دارد که به‌طور یکنواخت روی سطح قطب‌ها اعمال شود. عبور جریان زیاد از دیسکی که پرس نشده، تماس ناقص ایجاد می‌کند.

نحوه تست دوبل تریستور و ماژول دیود-تریستور

در ماژول دوبل، هر تریستور یا دیود داخل ماژول را جداگانه تست کنید؛ ترتیب پایه‌ها را از شکل پایه‌بندی دیتاشیت بخوانید. برای نمونه، Semikron در خانوادهٔ SEMIPACK مدل‌های SKKT (تریستور/تریستور) و SKKH (تریستور/دیود) را عرضه می‌کند.

بخش تریستوری: همان مراحل مولتی‌متر و تست زیر بار را روی هر تریستور تکرار کنید.
بخش دیودی (تست دیود تریستور): با حالت دیود مولتی‌متر، دیود باید فقط در یک جهت هدایت کند. روش کامل تست دیودهای قدرت را در تست پل دیود ببینید.
خطای رایج: در برخی ماژول‌ها کاتد کمکی یا پایهٔ گیت کنار هم‌اند؛ بدون دیتاشیت، اندازه‌گیری روی پایهٔ اشتباه انجام می‌شود.

ماژول‌های دوبل و دیود-تریستور را در دستهٔ ماژول دیود تریستور ببینید. تفاوت بدنه‌ها در انواع تریستور آمده است.

تست تریستور کابلی

در تریستور کابلی، پایه‌های گیت و کاتد کمکی به‌صورت سیم خارج شده‌اند؛ روش تست همان است، فقط رنگ یا برچسب سیم‌ها را از دیتاشیت تطبیق دهید. [رنگ‌بندی سیم‌ها استاندارد مشترک ندارد؛ نیازمند تأیید با دیتاشیت محصول]

تست تریستور در مدار و در سافت‌استارتر

تست تریستور در مدار فقط برای غربالگری قابل اعتماد است؛ برای نتیجهٔ قطعی، حداقل آند یا کاتد را از مدار جدا کنید. قطعات موازی (مثل مقاومت و خازن اسنابر یا تریستور موازی معکوس) خوانش مولتی‌متر را تغییر می‌دهند.

دستگاه را بی‌برق کنید و خازن‌ها را تخلیه کنید.
شورت آند-کاتد را روی مدار بسنجید. اگر شورت دیده شد، پیش از قضاوت، قطعهٔ موازی را بررسی یا تریستور را جدا کنید.
برای تست کامل، تریستور را باز کنید و مراحل مولتی‌متر و زیر بار را انجام دهید.

تست تریستور سافت‌استارتر: در سافت‌استارتر معمولاً تریستورها به‌صورت جفت موازی معکوس در هر فاز بسته می‌شوند. به همین دلیل خوانش آند-کاتد روی مدار، دو قطعه را هم‌زمان نشان می‌دهد. [ساختار دقیق مدار سافت‌استارتر مورد نظر: از نقشهٔ همان دستگاه — نیازمند تأیید کارشناس] جزئیات بیشتر در تریستور در سافت‌استارتر و دستگاه جوش آمده است.

تست ترایاک و تریستور چه تفاوتی دارد؟

روش کلی مشابه است؛ تفاوت در این است که ترایاک در دو جهت هدایت می‌کند، پس تست زیر بار آن باید در هر دو قطبیت انجام شود. [خوانش‌های مولتی‌متر ترایاک: نیازمند منبع معتبر] مقایسهٔ کامل را در تفاوت تریستور، ترایاک و دیاک ببینید.

نتیجهٔ تست تریستور را چطور تفسیر کنیم و بعد چه کنیم؟

اگر تریستور در هر مرحله رد شد، تعویض کنید؛ ولی قبل از نصب قطعهٔ نو، علت خرابی را پیدا کنید تا قطعهٔ جدید هم نسوزد.

نتیجه	اقدام
شورت آند-کاتد	تعویض؛ بررسی علت خرابی در مدار
گیت-کاتد باز	تعویض؛ مدار فرمان گیت را هم بررسی کنید
مولتی‌متر سالم، ولی زیر بار روشن نمی‌ماند	ابتدا جریان لامپ را با IL مقایسه کنید؛ اگر کافی بود، تعویض
مولتی‌متر و تست زیر بار سالم	قطعه احتمالاً سالم است؛ اگر خرابی دستگاه ادامه دارد، مدار فرمان و حفاظت را بررسی کنید

مسیرهای رایج خرابی را در علت سوختن تریستور بررسی کنید. برای انتخاب جایگزین، شماره‌پارت فعلی را بخوانید و مقادیر VDRM/VRRM، جریان، ITSM، IGT و پکیج را با دیتاشیت قطعهٔ جدید مقایسه کنید؛ هیچ‌کدام نباید ضعیف‌تر باشد.

وقتی مشخصات جایگزین را تعیین کردید، شماره‌پارت را در دستهٔ خرید تریستور صنعتی جست‌وجو کنید و مشخصات محصول را با دیتاشیت قطعهٔ قبلی تطبیق دهید.

جمع‌بندی

تست تریستور با مولتی‌متر شروع می‌شود: آند-کاتد در هر دو جهت باز و گیت-کاتد فقط در جهت مستقیم هادی. سپس با تست زیر بار، روشن‌شدن، قفل‌شدن و خاموش‌شدن را می‌بینید. در تریستورهای قدرت، مقاومت داخلی گیت، پرس دیسکی و پایه‌بندی ماژول را با دیتاشیت چک کنید. اگر هنوز نحوهٔ کار قطعه برایتان روشن نیست، تریستور چیست را بخوانید.

سؤالات متداول

پاسخ مهمترین سوالات فنی و کاربردی درباره تست تریستور را در ادامه بخوانید.

چگونه تریستور را با مولتی‌متر تست کنیم؟

مولتی‌متر را روی حالت اهم یا دیود بگذارید. آند-کاتد را در هر دو جهت بسنجید؛ باید باز باشد. سپس پراب قرمز را روی گیت و مشکی را روی کاتد بگذارید؛ باید هدایت دیده شود. بقیهٔ اندازه‌گیری‌ها در تریستور معمولی باید باز باشند.

آیا تست مولتی‌متر سالم بودن تریستور را ثابت می‌کند؟

خیر. طبق کتاب All About Circuits، تریستور ممکن است در تست اهم‌متر سالم نشان دهد و همچنان معیوب باشد. برای اطمینان باید تریستور را زیر جریان بار تست کرد تا روشن‌شدن، قفل‌شدن و خاموش‌شدن آن دیده شود.

تست تریستور با لامپ چگونه است؟

تریستور را با یک منبع DC و یک لامپ سری ببندید و یک کلید فشاری با مقاومت بین آند و گیت قرار دهید. با فشردن کلید، لامپ روشن می‌شود و پس از رهاکردن باید روشن بماند. ولتاژ منبع باید کمتر از VDRM و جریان لامپ بیشتر از IL باشد.

چرا گیت و کاتد تریستور در هر دو جهت هدایت نشان می‌دهد؟

برخی SCRها، به‌ویژه قطعات بزرگ‌تر، مقاومتی داخلی بین گیت و کاتد دارند تا حساسیت به روشن‌شدن کاذب کم شود. این مقاومت در هر دو جهت هدایت نشان می‌دهد و نشانهٔ خرابی نیست. وجود آن را در دیتاشیت همان شماره‌پارت بررسی کنید.

اگر تریستور پس از رها کردن کلید گیت خاموش شود، خراب است؟

نه لزوماً. تریستور فقط وقتی روشن می‌ماند که جریان آند به جریان قفل (IL) رسیده باشد. اگر جریان لامپ یا بار کمتر از IL دیتاشیت باشد، تریستور سالم هم خاموش می‌شود. ابتدا جریان بار را بررسی کنید.

تریستور دیسکی را چطور تست کنیم؟

تست مولتی‌متر تریستور دیسکی مانند بقیهٔ تریستورهاست. برای تست زیر بار، قطعه باید بین دو صفحه پرس شود. طبق Littelfuse، تریستور دیسکی به نیروی یکنواخت ۱ تا ۱٫۵ کیلونیوتن بر سانتی‌متر مربع روی سطح قطب‌ها نیاز دارد.

تست دوبل تریستور چگونه انجام می‌شود؟

ماژول دوبل شامل دو تریستور، یا تریستور و دیود، در یک بدنه است. پایه‌بندی را از دیتاشیت بخوانید و هر عنصر را جداگانه تست کنید. تریستورها را با مراحل مولتی‌متر و تست زیر بار، و دیود را با حالت دیود مولتی‌متر بسنجید.

آیا می‌توان تریستور را روی مدار تست کرد؟

برای غربالگری بله، ولی نتیجه قطعی نیست. قطعات موازی مثل مدار اسنابر یا تریستور موازی معکوس خوانش مولتی‌متر را تغییر می‌دهند. برای نتیجهٔ قطعی، حداقل یکی از پایه‌های آند یا کاتد را از مدار جدا کنید.

لطفا میزان رضایت خود را از این مطلب اعلام کنید؟

از 1 تا 5 ستاره به این مطلب امتیاز دهید.

این مطلب تاکنون 0 رأی با میانگین 0 از 5 ستاره کسب کرده است.

اولین نفر باشید که به این مطلب امتیاز می دهد.

دیدگاه‌ها

دیدگاهتان را بنویسید لغو پاسخ

برای نوشتن دیدگاه باید وارد بشوید.

علیرضا نوری

علیرضا نوری هستم، کارشناسی مهندسی برق از دانشگاه فردوسی مشهد و ارشد الکترونیک قدرت و ماشین‌های الکتریکی.عضو تیم فنی رادیا الکترونیک و مسئول تولید محتوای تخصصی این فروشگاه، با هدف انتقال دانش کاربردی درباره‌ی قطعات الکترونیک صنعتی به مهندسان و تعمیرکاران.

0%

میزان پیشرفت خواندن شما

۱۲ آبان ۱۴۰۵

محصولات مرتبط